روابط عمومی تعاونگران

خبرهای اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خوزستان

نگاهی به اشتغال زنان در قالب شرکت های تعاونی ؛
نویسنده : حبیب اله بهرامی - ساعت ٩:۳٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٧ آذر ۱۳۸۸
 

توسعه تعاونی های خاص زنان زمینه ساز بروز توانمندی های آنان است

زنان با تشکیل تعاونی می توانند سهم خویش را در فعالیت های اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی افزایش داده،به اهداف بلند انسانی و معنوی خویش دست یابند و استعدادهای نهفته خود را در حد اعلا به نمایش بگذارند.

آدمی همواره در مسیر رشد و کمال و دستیابی به آرامش و رفع نیازهای خویش ناچار از حیات اجتماعی و توسل جویی به همیاری و تعاون با دیگر افراد جامعه است.
اهمیت همدلی ،همکاری و توجه به اصل تعاون را از آنجا می توان دریافت که هم در آیات قران کریم و هم در روایات گرانقدر اسلامی به این اصل و لزوم اجرای آن در جامعه اشارات فراوان شده است.آنجا که خداوند در قرآن کریم می فرماید:(( تعاونوا علی البر و التقوی: در راه نیکی و پرهیزکاری با هم همکاری کنید، سوره مائده ،آیه2 ))
با توجه به سفارشات فوق و لزوم تامین شرایط و امکانات اشتغال برای کلیه اقشار جامعه با رویکردی نو، تعاونی ها به عنوان واحدهای کوچک اقتصادی قدم به عرصه فعالیت نهادند تا به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در تولید ملی،کارآفرینی و جذب نیروی کار نقش اساسی بر عهده گیرند.
ایجاد تعاونی ها در کشور ما به منظور رسیدن به اشتغال کامل و قرار دادن امکانات کار در اختیار همه کسانی که قادر به کارهستند ،اما امکانات آن را ندارند،صورت گرفت.
گردش اقتصاد در قالب تعاونی ها از راه اعطای وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر به تعدیل ثروت در جامعه یاری کرده و دولت را از صورت کارفرمای کل بودن درخواهد آورد و از این طریق به اقشار مختلف کمک می شود.
از سوی دیگر در راستای تحقق بخشیدن به اهداف سند چشم انداز 20 ساله کشور و سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی و برنامه پنجم توسعه مبنی بر لزوم دستیابی به
سهم 25 درصدی بخش تعاون از اقتصاد کل کشور، اصل تعاون بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.حال آن که با توجه به سهم پنج تا هفت درصدی این بخش،دستیابی به سهم یک چهارمی (‌25 درصد ) از اقتصاد ملی،نیازمند اهتمام جدی و توجه ویژه مسئولان و همکاری صمیمانه مردم می باشد.
به این جهت در سال های اخیر وزارت تعاون با فلسفه حذف واسطه های اضافی و انتفاع نهایی تولیدکننده و مصرف کننده بوجود آمد تا نهادی باشد برای تولید ثروت و هدفمند کردن سرمایه های کوچک مردمی در جهت گسترش زیرساخت های اساسی کشور.
وزارت تعاون برای جلوگیری از انباشت سرمایه در یک نقطه ،دست به ایجاد تعاونی در بخش های مختلفی مانند خدمات ،صنعت،کشاورزی و معدن زد.اما تشکیلات مورد حمایت این وزارتخانه به این حد محدود نشد و از بطن آن ها تعاونی هایی ویژه بانوان با عنوان" تعاونی های زنان "بیرون آمد.
از آنجا که بنا به نص صریح قانون اساسی یکی از اهداف جمهوری اسلامی،مشارکت همگانی مردم در تعیین سرنوشت سیاسی،اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی خویش است، می توان تشکیل تعاونی های زنان به ابتکار وزارت تعاون را در جهت ایجاد زمینه های مشارکت برای این قشر جامعه ،مثبت ارزیابی کرد.
تعاونی ها به موجب بهره گیری از مدیریت مشارکتی و حضور عامه،کانون های اقتصادی مردمی هستند و بانوان قشر عظیمی از افراد جامعه ما را تشکیل می دهند،لذا لزوم بهره مندی از توانمندی های این نیروی کار بالقوه و کارآمد بیش از پیش بر همگان مشخص می شود.
بی شک ایجاد تعاونی های خاص زنان مشارکت پویای آنان را در رشد اقتصادی کشور تضمین نموده و متضمن ایجاد راهی است به سوی استقلال فرهنگی،اقتصادی و اجتماعی بانوان کشور.
زنان با حضور در تعاونی هایی که حداقل 70 درصد اعضای آن را خانم ها تشکیل می دهند، ضمن برخورداری از مزایای اقتصادی می توانند در زمینه های تصمیم گیری،مدیریت،نظارت و اجرای برنامه ها به کسب تجربه بپردازند و عرصه فعالیت های اجتماعی را برای نیمی از جامعه فراهم آورند.
در سال های پیش از پیروزی انقلاب تنها سه تعاونی بانوان در استان های سمنان،خراسان و اصفهان وجود داشت، اما خوشبختانه این رقم در حال حاضر به 13 هزار تعاونی زنان در سراسر کشور رسیده است.
اولین تعاونی بانوان بعد از انقلاب،تعاونی کشاورزی اتحاد در استان اصفهان بود که شش خانم و یک آقا از اعضای آن به شمار می آمدند.این هفت نفر شاغلین ثابت بودند و 15 نفر نیز به صورت فصلی در تعاونی اتحاد مشغول به فعالیت بودند.تعاونی اتحاد 75 هکتار زمین را زیر کشت داشت و در آن گیاهان دارویی برای مصرف بازارهای داخلی تولید می کرد.
روند رو به رشد تعاونی های زنان با تشکیل اتحادیه تعاونی بانوان در روز یازدهم بهمن 1385 شتاب بیشتری به خود گرفت . به طوری که در حال حاضر از مجموع 86 هزار و 472 تعاونی موجود در سراسر کشور 15 درصد آن متعلق به این قشر است.
لازم به ذکر است که این تعاونی ها با سرمایه 91 میلیارد تومان برای 254 هزار نفر در بخش های صنعتی،کشاورزی،خدمات و معدن اشتغال ایجاد کرده اند.
با توجه به آمار، بیشترین تعداد تعاونی های زنان متعلق به بخش صنعتی و کمترین آن مربوط به معدن است.
تعاونی های زنان در حوزه صنعتی در بخش های الکترونیک،صنایع دارویی،پوشاک،صنایع دستی،ریسندگی،اسباب بازی و فرش دستباف فعالیت می کنند.
در بخش کشاورزی نیز تولید فرآورده های لبنی،گل و گیاه،پرورش قارچ و زنبور عسل،دامداری و دامپروری،پرورش ماهی،طیور و صنایع بسته بندی محصولات کشاورزی را بر عهده گرفته اند.
هم چنین در بخش خدمات،تعاونی های زنان بیشتر در حوزه های بهداشتی و درمانی، تاسیس مدارس و مراکز آموزش غیرانتفاعی،مهدهای کودک،مجتمع های فرهنگی و ورزشی، آموزشگاه های آزاد رانندگی، آموزشگاه های معلولین،آسایشگاه ها،خدمات فنی و مهندسی و ارائه خدمات رایانه ای فعال هستند.
در بسیاری از تعاونی ها نیز خانم ها به عنوان مدیرعامل، عضو هیات مدیره یا بازرس فعالیت می کنند.
زنان با تشکیل تعاونی های تولیدی ، در کنار کار مولد و جلوگیری از هدر رفتن سرمایه های کوچک، با کسب در آمد، نه تنها به خود بلکه به معیشت خانواده هم کمک می کنند.
در واقع می توان بهبود وضعیت اقتصادی بانوان،بالا بردن سطح تخصص و مهارت های آن ها، فراهم آوردن امکانات فعالیت های جمعی و مشارکتی در قالب تعاونی ، ارائه طرح های مناسب کار آفرین با توجه به فرهنگ و موقعیت جغرافیایی هر منطقه،تقویت هنرهای دستی و سنتی و بالا بردن کیفیت این گونه هنرها و بازاریابی برای بازارهای داخلی و بین المللی را از اهداف تاسیس تعاونی های زنان دانست.
شایان ذکر است که وزارت تعاون در راستای نیل به اهداف بخش تعاون در سند چشم انداز 1404 خورشیدی و گسترش عدالت اجتماعی،بسترسازی برای رشد سریع اقتصادی و توزیع عادلانه ثروت میان اقشار مختلف جامعه به تشویق و حمایت از تشکیل شرکت ها و اتحادیه های تعاونی بانوان پرداخته است.
از جمله اقداماتی که وزارت تعاون برای حمایت از تعاونی های بانوان انجام داده ، می توان به فراهم نمودن فرصت های عرضه تولیدات و خدمات این تعاونی ها در نمایشگاه ها و بازارهای داخلی و خارجی اشاره کرد.چنانچه در داخل کشور چهار بازارچه برای عرضه و فروش تولیدات این تعاونی ها به منظور بازاریابی محصولات آناندر استان های تهران ، ایلام ، بوشهر و کرمان ایجاد شده است.
از دیگر اقدامات این وزارتخانه حمایت از بهره مندی تعاونی های بانوان از منابع و تسهیلات مالی و رفع موانع حقوقی در راستای دسترسی برابر به منابع مورد نیاز آنان است.
از آنجا که رشد و توسعه بخش تعاون،در گرو رقابت پذیرشدن این بخش است،بهبود توانمندی و رقابت پذیری تعاونی ها می تواند هم وضعیت اقتصاد داخلی را تقویت کند و هم شرایط را برای مشارکت فعال مردم در عرصه های اقتصادی و خصوصی سازی فراهم آورد و با برطرف ساختن بسیاری از مشکلات به رشد و توسعه امور اقتصادی در جامعه بینجامد.
در ادامه این مبحث می توان به نقش تعاون در فرآیند برقراری عدالت اجتماعی اشاره کرد، چرا که تعاون سکوی پرتاب مناسبی به منظور انجام امور مشارکتی جنبی و عمومی و فرآیندی مطمئن در توسعه فرهنگی،اقتصادی،اجتماعی و از همه مهمتر ایجاد زمینه اشتغال و گسترش عدالت اجتماعی در جامعه به حساب می آید.
در راستای راه حل یابی برای معضل اشتغال در کشور باید به افزایش رو به رشد زنان تحصیلکرده اشاره کرد که متاسفانه اکثر آنان نیز به دلیل فقدان بستر حمایتی مناسب و کافی،با مشکل کاریابی مواجه هستند و این امر به خودی خود موجب شده تا بخش عمده ای از نیروی کار بالقوه کشور خارج از حوزه اقتصاد قرار گیرد.
در حال حاضر به دلیل نیاز کشور به نیروهای کارآمد و لایق ،سازمان دهی و هدایت بانوان علاقمند و فعال در قالب تشکل های تعاونی می تواند اهرم موثری در پیشبرد اهداف توسعه اقتصادی باشد.
بدون تردید حضور زنان در تعاونی ها تنها مختص زنان تحصیل کرده و ساکنین شهرها نمی شود و گستره آن تمامی هسته های جامعه را در بر می گیرد.
در این زمینه می توان به زنان روستایی و عشایر کشور اشاره کرد که به ایجاد تعاونی های زنان در روستا ها و در میان بانوان عشایری پرداخته اند.
تشکل های بانوان روستایی در سال 75،با هدف ایجاد اشتغال زایی و تولید درآمد و نیز فروش و بازاریابی برای محصولات این بانوان انجام گرفت.
از دیگر اقدامات انجام شده در جهت ایجاد تعاونی های بانوان روستایی و عشایر می توان به موارد زیر اشاره نمود:
ایجاد صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی و عشایری443 مورد،حمایت از تعاونی های زنان روستایی320 مورد،تجلیل از زنان نمونه روستایی 194 نفر،برگزاری نمایشگاه های تولیدات بانوان روستایی 16مورد،طرح سازماندهی و آموزش زنان تسهیل گر روستایی 3963 مورد،
راه اندازی 3 تشکل تعاونی زنان عشایر با هدف اشتغال زایی و توسعه صنایع دستی در مناطق عشایری که تعداد اعضای آن 163 نفر است.
به طور کلی با توجه به اصول هفت گانه بخش تعاون مبنی بر عضویت اختیاری و آزاد ،کنترل دموکراتیک و مشارکت اقتصادی اعضا، خودگردانی و عدم وابستگی،آموزش ، کارورزی و اطلاع رسانی، همکاری بین تعاونی ها و توجه به جامعه،زنان با عضویت در این تعاونی ها می توانند فرهنگ مشارکت و کار دسته جمعی را در جامعه اشاعه داده و علاوه بر آن درآمد خانواده و در نتیجه سطح زندگی فردی و اجتماعی خود را ارتقا بخشند.